یک زمین خوردن، یک ضربه ورزشی، یک تصادف — و ناگهان یک دندان شکسته یا کنده‌شده. در این لحظات، دانستن اقدام درست می‌تواند تفاوت بین نجات و از دست دادن دندان باشد. زمان حیاتی است.

دندان کاملاً کنده شده (Avulsion)

اگر دندان دائمی کاملاً از جا کنده شود، این یک اورژانس واقعی است. هر دقیقه اهمیت دارد — شانس نجات دندان با گذشت زمان به‌سرعت کم می‌شود.

🚨 اقدام فوری (دندان دائمی کنده‌شده):
۱. دندان را از قسمت تاج (نه ریشه) بردار
۲. اگر کثیف است، آرام با شیر یا بزاق بشوی (نه با آب، نه با دستمال کاغذی)
۳. اگر می‌توانی، دندان را سر جایش در حفره بگذار
۴. اگر نمی‌توانی، در شیر یا داخل دهان (کنار گونه) نگه دار
۵. فوری (در ۳۰-۶۰ دقیقه) به دندان‌پزشک برو

⚠️ دندان شیری را جا نزن: اگر دندان کنده‌شده شیری (کودک) است، آن را در حفره جا نزن — می‌تواند به جوانه دندان دائمی آسیب بزند. فقط به دندان‌پزشک مراجعه کن.

دندان شکسته

شکستگی کوچک: فوری اورژانس نیست اما باید بررسی شود

شکستگی بزرگ با خونریزی: ممکن است عصب درگیر باشد — سریع مراجعه کن

تکه شکسته را نگه دار — گاهی قابل چسباندن است

کمپرس سرد برای کاهش تورم

دندان لق یا جابجا شده

دندان را فشار نده یا تکان نده

غذای نرم بخور

سریع به دندان‌پزشک مراجعه کن

پیشگیری

محافظ دهان (Mouthguard): در ورزش‌های برخوردی ضروری است

احتیاط در فعالیت‌های پرخطر

چرا سرعت مهم است؟

در مورد دندان کنده‌شده، سلول‌های ریشه فقط مدت کوتاهی زنده می‌مانند. اگر دندان در ۳۰ دقیقه اول دوباره کاشته شود، شانس نجات بسیار بالاست. بعد از یک ساعت، شانس به‌شدت کاهش می‌یابد. پس فوری اقدام کن.

📚 منابع: International Association of Dental Traumatology (IADT), Guidelines for Avulsed Permanent Teeth, 2020. AAE, Traumatic Dental Injuries, 2024.

پیوندهای مرجع: سازمان جهانی بهداشت: سلامت دهان · انجمن دندان‌پزشکی آمریکا: موضوعات سلامت دهان

دکتر امید خیرخواه

دکتر امید خیرخواه

دندان‌پزشک. رویکرد پیشگیری‌محور و آموزش بیمار — محتوای علمی و قابل فهم.

📌 این محتوا بر اساس منابع علمی نوشته شده و جایگزین مشاوره پزشکی نیست. در صورت داشتن علائم یا نگرانی، برای ارزیابی فردی به دندان‌پزشک مراجعه کنید. | fa.omidkheirkhah.com