صدای کلیک هنگام باز کردن دهان، درد فک، سردرد مبهم — این‌ها می‌توانند نشانه مشکل در مفصل فک باشند. این مفصل کوچک اما پرکار، گاهی منبع دردهای پیچیده‌ای است.

مفصل فک چیست؟

مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ) مفصلی است که فک پایین را به جمجمه وصل می‌کند — درست جلوی گوش. این مفصل یکی از پیچیده‌ترین مفاصل بدن است و در صحبت، جویدن و خمیازه دائماً کار می‌کند.

اختلالات مفصل فک (TMD)

وقتی این مفصل یا عضلات اطرافش دچار مشکل می‌شوند، به آن «اختلال مفصل فک» (TMD) می‌گویند. این یک مشکل شایع است که می‌تواند دردناک و آزاردهنده باشد.

علائم

درد یا حساسیت در فک، به‌خصوص جلوی گوش

صدای کلیک یا پاپ هنگام باز/بسته کردن دهان

سردرد و درد صورت

سختی یا قفل شدن فک

درد هنگام جویدن

گاهی وزوز گوش یا سرگیجه

علت‌ها

دندان‌قروچه: فشار مداوم بر مفصل

استرس: که باعث سفت شدن عضلات فک می‌شود

ضربه: به فک یا سر

آرتریت: در خود مفصل

ناهماهنگی دندان‌ها (مال‌اکلوژن)

💡 اغلب چندعاملی است: TMD معمولاً یک علت واحد ندارد. ترکیبی از استرس، دندان‌قروچه و عادات است. به همین دلیل درمان آن هم اغلب چندجانبه است.

درمان

گارد شبانه: برای کاهش فشار دندان‌قروچه

مدیریت استرس: برای کاهش تنش عضلانی

کمپرس گرم/سرد: برای تسکین درد

ورزش‌های فک: فیزیوتراپی

پرهیز از غذاهای سفت و آدامس

داروهای ضدالتهاب: در موارد حاد

⚠️ اکثر موارد بهبود می‌یابند: خبر خوب این است که بیشتر اختلالات مفصل فک با درمان‌های ساده و محافظه‌کارانه بهبود می‌یابند. جراحی به‌ندرت لازم است و آخرین گزینه محسوب می‌شود.

📚 منابع: Schiffman E, et al. Diagnostic Criteria for Temporomandibular Disorders (DC/TMD). J Oral Facial Pain Headache, 2014. ADA, TMJ Disorders, 2024.

پیوندهای مرجع: سازمان جهانی بهداشت: سلامت دهان · انجمن دندان‌پزشکی آمریکا: موضوعات سلامت دهان

دکتر امید خیرخواه

دکتر امید خیرخواه

دندان‌پزشک. رویکرد پیشگیری‌محور و آموزش بیمار — محتوای علمی و قابل فهم.

📌 این محتوا بر اساس منابع علمی نوشته شده و جایگزین مشاوره پزشکی نیست. در صورت داشتن علائم یا نگرانی، برای ارزیابی فردی به دندان‌پزشک مراجعه کنید. | fa.omidkheirkhah.com